W czerwcu 2008 został uruchomiony w Polsce projekt BINet. Celem projektu jest poprawa
standardów diagnostycznych oraz rozpoznania sytuacji epidemiologicznej pozaszpitalnych
inwazyjnych zakażeń bakteryjnych w Polsce.
BINet powstał z inicjatywy specjalistów z Krajowego Ośrodka Referencyjnego ds. Diagnostyki
Bakteryjnych Zakażeń Ośrodkowego Układu Nerwowego (KOROUN), Narodowy Instytut Leków.
Do udziału w programie zostały zaproszone wszystkie laboratoria z całej Polski. Do tej pory zgłosiło
się ich 120.
Choroby zakaźne i zakażenia - mimo ogromnego postępu, zarówno w ich leczeniu, jak i profilaktyce
- są coraz poważniejszym problemem medycznym, a ich zakres i charakter często stanowi
zagrożenie dla zdrowia publicznego. Dodatkowo znaczna część decyzji lekarskich dotyczących leczenia
i profilaktyki inwazyjnych zakażeń bakteryjnych nie jest podejmowana na podstawie znajomości
czynnika etiologicznego zakażenia, co zwiększa szansę niepowodzenia terapeutycznego
i uniemożliwia podejmowanie właściwych decyzji dotyczących profilaktyki.
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca prowadzenie aktywnego systemu nadzoru epidemicznego
inwazyjnych zakażen bakteryjnych (bakteriemia, sepsa, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych).
W odpowiedzi na wytyczne UE i rekomendacje WHO, z inicjatywy prof. Walerii Hryniewicz (kierownik
Zakładu Epidemiologii i Mikrobiologii Klinicznej w Narodowym Instytucie Leków, a także Krajowy
Konsultant w dziedzinie mikrobiologii lekarskiej), wdrożony został pierwszy w Polsce innowacyjny
program monitorowania inwazyjnych zakażeń bakteryjnych nabytych poza szpitalem. BINet opiera się
na współpracy klinicystów, epidemiologów, mikrobiologów i ekspertów Krajowego Ośrodka Referencyjnego
ds. Diagnostyki Bakteryjnych Zakażeń Ośrodkowego Układu Nerwowego (KOROUN).
Właściwa diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń jest podstawą racjonalnej terapii
i kluczową dla przeżycia pacjenta, a dokładne dane epidemiologiczne pozwalają na szybkie
i skuteczne podejmowanie działań terapeutycznych i profilaktycznych - mówi prof. Hryniewicz
Projekt BINet umożliwia szybką diagnostykę, która niejednokrotnie odgrywa decydującą rolę w
przeżyciu pacjenta. Niepodważalne korzyści związane są z lepszą wiedzą o sytuacji epidemiologicznej
na poziomie lokalnym i krajowym, co pozwala na opracowywanie i aktualizację standardów terapeutycznych.
Dzięki temu lekarze, którzy leczą pacjentów z zakażeniami inwazyjnymi mogą stosować
optymalną terapię, początkowo empiryczną, a następnie celowaną, czyli ukierunkowaną na konkretny
patogen. Program przynosi także korzyści finansowe - działania ukierunkowane są tańsze niż tzw. "leczenie
na ślepo".
Kolejną zaletą programu jest kreowanie polityki szczepień ochronnych (rejestracja, refundacja,
wprowadzanie szczepień interwencyjnych, wprowadzanie szczepień do kalendarza PSO) monitorowanie
efektów epidemiologicznych wprowadzonych szczepionek. Projekt ten wpływa także znacząco na
politykę dotyczącą racjonalnej antybiotykoterapii zakażeń (rejestracja, refundacja, zalecenia).
Ponadto działania w ramach tego typu projektów pozwalają na włączenie Polski do globalnego
systemu wczesnego ostrzegania (early warning system) o szczególnie niebezpiecznych zakażeniach i
szczepach bakteryjnych (hyperzjadliwych) oraz mechanizmach antybiotykooporności. Dzięki sieci monitorowania
inwazyjnych zakażeń bakteryjnych możliwe jest także wypełnienie zobowiązań Polski wobec
Komisji Europejskiej oraz WHO.
Zasady współpracy laboratoriów, uczestniczących w projekcie z ośrodkiem KOROUN
Szpitale nie ponoszą dodatkowych kosztów badań diagnostycznych z tytułu programu. To, co jest
wykonywane w ramach diagnostyki przez lokalne laboratorium, służy postawieniu diagnozy i ustaleniu
leczenia pacjentów w danym szpitalu - nie są to więc badania wykonywane na potrzeby programu.
W niektórych sytuacjach placówki medyczne mogą otrzymać dodatkową korzyść, np. poprzez dostęp
do szybkiej diagnostyki molekularnej (PCR). Szpital otrzymuje wówczas wyniki badań bardzo szybko,
nawet w ciągu kilku godzin, bez ponoszenia kosztów tych badań. Ponadto, szpital ma bezpłatny dostęp
do szkoleń.
Szczegółowy schemat działania w ramach programu BINet przedstawia załączony wykres.
Program BINet koncentruje się obecnie przede wszystkim na monitorowaniu inwazyjnych zakażeń
bakteryjnych (sepsa, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych) spowodowanych przez następujące
patogeny:
- Neisseria meningitidis (meningokok) - najczęściej powoduje sepsę
i zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
- Streptococcus pneumoniae (pneumokok)- najczęściej powoduje bakteriemię,
zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, sepsę, zapalenia płuc
- Haemophilus influenzae - wywołuje głównie zakażenia układu oddechowego
i zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
- Streptococcus pyogenes - wywołuje martwicze zapalenie skóry i tkanki podskórnej,
bakteriemię i sepsę/wstrząs toksyczny
- Streptococcus agalactiae - czynnik etiologiczny sepsy, zapalenia płuc,
zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych u noworodków
- Listeria monocytogenes - czynnik etiologiczny sepsy i zapalenia płuc i zapalenia opon
mózgowo-rdzeniowych zwłaszcza u noworodków i u osób z niedoborami odporności
- Staphylococcus aureus - czynnik etiologiczny bakteriemii, sepsy/wstrząsu toksycznego,
martwiczego zapalenia płuc
Powyższe drobnoustroje odpowiedzialne są także za różnorodne zakażenie nieinwazyjne.
Kontakt:
koroun@cls.edu.pl
Pobierz informację w formie PDF
